Svaki datum u kalendaru nosi tihi pečat prošlosti, a 8. septembar u svojoj hronici bilježi presudne mirovne sporazume, krunisanja, rođenja i smrti velikana, te događaje koji su trajno usmjerili historiju Bosne i Hercegovine, regiona i svijeta.
Bosna i Hercegovina
- 1395. godine – Umro je bosanski kralj Stjepan Dabiša, nasljednik kralja Tvrtka I Kotromanića, koji je vladao u izuzetno teškim vremenima pritisaka Ugarske i prvih osmanskih prodora na teritoriju Bosne.
- 1883. godine – Rođen je Mehmed Spaho, vodeći politički lider Bošnjaka u prvoj polovini 20. vijeka i dugogodišnji predsjednik Jugoslavenske muslimanske organizacije.
- 1995. godine – U Ženevi su ministri vanjskih poslova Bosne i Hercegovine, Hrvatske i Savezne Republike Jugoslavije potpisali Mirovne principe, koji su poslužili kao ključni temelj za kasniji Dejtonski mirovni sporazum.
Regija
TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA
- 1331. godine – Na državnom saboru u Svrčinu, arhiepiskop Danilo II krunisao je Stefana Dušana Nemanjića (Dušana Silnog) za kralja.
- 1884. godine – Puštena je u rad prva željeznička pruga u Srbiji na relaciji Beograd–Niš, čime je započela moderna saobraćajna era na Balkanu.
- 1991. godine – U Republici Makedoniji održan je referendum na kojem su se građani izjasnili za nezavisnost od SFRJ, zbog čega se ovaj datum u Sjevernoj Makedoniji slavi kao Dan nezavisnosti.
- 2002. godine – Košarkaška reprezentacija SR Jugoslavije postala je šampion svijeta u Indianapolisu pobjedom nad Argentinom u dramatičnom finalu.
- 2017. godine – Umro je Ljubiša Samardžić – Smoki, legendarni jugoslovenski i srpski glumac, režiser i filmski producent.
Evropa
- 1157. godine – Rođen je engleski kralj Richard I Plantagenet (Lavlje Srce), jedan od predvodnika Trećeg krstaškog rata.
- 1380. godine – U Bici kod Kulikova na rijeci Don, moskovski knez Dimitrije Donski ostvario je prvu veliku pobjedu nad Zlatnom Hordom, što je označilo početak oslobađanja Rusije od tatarske vlasti.
- 1504. godine – Pred javnošću u Firenci otkriven je Michelangelov “David”, jedno od najznačajnijih kiparskih djela u historiji umjetnosti.
- 1600. godine – Osnovana je Republika San Marino, najstarija neprekidno postojeća ustavna republika na svijetu.
- 1941. godine – Njemačke trupe započele su opsadu Lenjingrada, dramatičnu blokadu grada koja je trajala više od 800 dana.
- 1943. godine – Zvanično je objavljena bezuslovna kapitulacija Italije u Drugom svjetskom ratu.
- 1944. godine – Prva njemačka raketa “V-2” pala je na London tokom Drugog svjetskog rata.
- 2022. godine – U zamku Balmoral u Škotskoj umrla je britanska kraljica Elizabeta II u 97. godini života, nakon pune 70-godišnje vladavine.
Svijet
- 1565. godine – Španski istraživači osnovali su St. Augustine na Floridi, najstarije stalno evropsko naselje na području današnjih SAD-a.
- 1664. godine – Engleske trupe preuzele su holandsko naselje Novi Amsterdam i preimenovale ga u New York.
- 1900. godine – Razorni uragan pogodio je grad Galveston u Teksasu, u kojem je život izgubilo oko 8.000 ljudi — što ostaje najsmrtonosnija prirodna katastrofa u historiji SAD-a.
- 1951. godine – U San Francisku je potpisana mirovna povelja s Japanom od strane 49 zemalja, čime je formalno okončan Drugi svjetski rat na Pacifiku.
- 1966. godine – Emitovana je prva epizoda kultne naučno-fantastične serije “Zvjezdane staze” (Star Trek).
- 1974. godine – Američki predsjednik Gerald Ford donio je odluku o potpunom pomilovanju svog prethodnika Richarda Nixona za sve eventualne prestupe u aferi Watergate.
- Međunarodni dan pismenosti – UNESCO je 1966. godine proglasio 8. septembar danom posvećenim podizanju svijesti o važnosti obrazovanja u svijetu.