Uprkos konstantnom rastu cijena, duhanski proizvodi i kafa i dalje spadaju u najzastupljenije potrošačke navike stanovnika u Bosni i Hercegovini. Posljednjih godina cijene cigareta su dostigle raspon od 6,20 do 7,20 KM po kutiji, dok je kafa doživjela značajan cjenovni skok kilogram u prodavnicama dostiže i do 30 KM, dok se šoljica u ugostiteljskim objektima kreće između 2,50 i 5 KM.
Podaci Uprave za indirektno oporezivanje BiH (UIO BiH) pokazuju da se kroz akcize na ove proizvode u državni budžet slivaju enormni iznosi novca.
Popis sadržaja
Duhan kao glavni budžetski priliv
Od 2009. do sredine ove godine, po osnovu akciza na uvozne i domaće duhanske prerađevine ukupno je prikupljeno čak 14,4 milijarde KM. Od tog iznosa, uvozni duhanski proizvodi nose ubjedljivo najveći udio sa 12,23 milijarde KM.
Usporedbe radi, 2009. godine je od akciza na uvozni duhan naplaćeno 278,3 miliona KM, dok je tokom prošle godine taj iznos premašio 1,1 milijardu KM. U prvoj polovini ove godine prikupljeno je dodatnih 589,5 miliona KM.
S druge strane, prihodi od akciza na domaći duhan bilježe drastičan pad, što je direktna posljedica gašenja domaće duhanske industrije:
- 2011. godina (rekordna naplata): prikupljeno oko 240 miliona KM.
- 2021. godina: prikupljeno 54,3 miliona KM.
- 2022. godina (zatvaranje Fabrike duhana Sarajevo): pad na blizu dva miliona KM.
- Prošla godina: naplaćeno oko 4,5 miliona KM, dok je u prvih šest mjeseci ove godine prikupljeno 3,2 miliona KM.
Stabilni prihodi od akciza na kafu
Pored duhana, kafa predstavlja još jedan stabilan izvor prihoda za državu. U periodu od 2010. do prošle godine, godišnji priliv od akciza na kafu kretao se u rasponu od 28,2 miliona KM (2010. godine) do rekordnih 36,8 miliona KM (2013. godine).
Tokom protekle godine po ovoj osnovi naplaćeno je oko 32 miliona KM, dok je u prvoj polovini ove godine prikupljeno 15,4 miliona KM. Akciza na domaću prženu kafu, koja je u periodu od 2010. do 2012. donosila oko 577.500 KM godišnje, u potpunosti je ukinuta 2019. godine.
Kontinuirani rast prihoda od akciza potvrđuje da promjene cijena i teška ekonomska situacija nemaju značajniji uticaj na smanjenje potrošnje ovih proizvoda među građanima.