Nakon drastičnog pogoršanja trgovinskih i političkih odnosa sa Sjedinjenim Američkim Državama, Kanada razmatra radikalan potez u svojoj vanjskoj politici. Vlada premijera Marka Carneyja otpočela je analizu modela koji bi ovoj sjevernoameričkoj državi omogućili direktno pristupanje strukturi Evropske unije kroz status “pridruženog člana”.
Prema pisanju Wall Street Journala, Ottawa želi značajno produbiti veze s evropskim blokom i osigurati visok stepen integracije na evropsko tržište, čime bi napravila historijski odmak od svoje dotadašnje potpunog oslanjanja na Washington. Carney je imenovao posebnog izaslanika za Evropu sa zadatkom da u direktnim razgovorima s evropskim liderima definiše konkretan okvir ovog pristupanja.
Popis sadržaja
Sektori u kojima Kanada traži integraciju
Budući da čak dvije trećine kanadskog izvoza završava u SAD-u, vlada u Otavi želi hitno promijeniti taj odnos kroz prisno partnerstvo s EU u strateškim granama:
- Vojno-odbrambeni sektor: Pregovori su najdalje otišli u oblasti odbrane. Kanada planira kupovinu njemačkih podmornica u vrijednosti od 25 milijardi dolara, o čemu je Carney već razgovarao s njemačkim kancelarom Friedrichom Merzom.
- Tehnološki suverenitet: Kanada i EU žele smanjiti ovisnost o američkim tehnološkim gigantima zajedničkim razvojem infrastrukture oblaka (cloud), satelitskih mreža, podatkovnih centara i podmorskih kablova.
- Kritični resursi i energetika: Razmatra se olakšan plasman kanadskog plina na evropsko tržište, izvoz đubriva arktičkim rutama, te bliska saradnja u sektoru poluprovodnika, umjetne inteligencije i kritičnih minerala.
Evropa otvara vrata novom partnerstvu
Iako su evropske prijestolnice u početku bile suzdržane kako ne bi dodatno narušile odnose s Washingtonom, rastuća nesigurnost u pouzdanost SAD-a promijenila je stavove u Bruxellesu. Carney je o modalitetima pristupanja razgovarao s ključnim evropskim liderima, uključujući Emmanuela Macrona, Giorgiu Meloni, Alexandra Stubba i Jonasa Gahra Størea.
Osim ekonomskih pitanja, pregovara se i o olakšavanju radnih i boravišnih dozvola za kanadske državljane u članicama EU, kao i o potpunom spajanju naučno-istraživačkih kapaciteta.
Gorući izazovi na putu ka EU
Uprkos obostranom interesu, sprovođenje ove ideje suočava se s velikim preprekama:
- Usvajanje pravnih tekovina EU: Bilo kakav oblik pristupa jedinstvenom tržištu zahtijevao bi da Kanada prihvati strog dio evropskih pravila i standarda, što bi moglo izazvati unutrašnje političke otpor u vezi s očuvanjem nacionalnog suvereniteta.
- Ratifikacija sporazuma: Deset država članica EU još uvijek nije ratificiralo ranije potpisan trgovinski sporazum CETA, što ukazuje na složenost odlučivanja unutar same Unije.
Kao prelazno rješenje, kanadske vlasti trenutno proučavaju modele koje EU već primjenjuje u odnosima s Norveškom, Švicarskom, Velikom Britanijom i Gruzijom, nastojeći pronaći formulu koja bi Kanadi omogućila najdublji mogući status pridruženog članstva.